ریزش موی سکه ای یا نام پزشکی آن ” Alopecia areata ” ، نوعی از ریزش مو و بیماری خودایمنی می باشد و هنگامی رخ می دهد که سیستم ایمنی بدن و سلول های بسیار کوچک معروف به سلول T، بصورت اشتباه فولیکول های مو را که محل رشد تار مو می باشند، به عنوان عامل خارجی شناسایی نموده و مورد هدف قرار می دهد.

ریزش موی سکه ای چیست؟

ریزش موی سکه ای بیماری غیر قابل پیش بینی بوده و با شرایط پیچیده ای که دارد، نزدیک به 7 میلیون نفر در ایالات متحده و 150 میلیون نفر را در جهان به خود دچار کرده است. در برخی افراد به صورت نقطه ای شروع شده و سپس زیاد شده و پیشرفت می کند، اما در برخی دیگر از همان ابتدا، به صورت کلی، موها را تحت تاثیر قرار می دهد؛ برای برخی مقطعی بوده و برای برخی دیگر همیشگی. به طور معمول، این آسیب به ریشه مو دائمی نبوده و پس از مدتی از بین خواهد رفت.

متخصصین هنوز در رابطه با اینکه چرا سیستم ایمنی ناگهان به ریشه مو حمله می کند، به جوابی دست پیدا نکرده اند. باید توجه نمود که این بیماری، واگیردار نمی باشد، در حقیقت، ریزش موی سکه ای نوعی بیماری پلی ژنیک است بدین معنی که والدین هر شخص، هم پدر هم مادر، دارای ژن های خاصی بوده اند و پس از انتقال آن به فرزندان، ناخواسته سبب شده اند تا فرزندان آنها دچار این بیماری خودایمنی گردند.

ریزش موی سکه ای، معمولا در افراد 30 الی 60 ساله رخ می دهد اما از آنجا که مربوط به سیستم ایمنی می باشد، در هر سن و سالی ممکن است مشاهده شود و به ندرت در میان کودکان زیر سه سال رخ داده است. در حالت کلی، 80 درصد از بیماران، کمتر از 40 سال سن داشته اند و با افزایش سن، شدت آن ملایم تر شده است. ریزش موی سکه ای را کاملا نمی توان درمان نمود، بلکه می توان با مراقبت از پیشرفت آن جلوگیری کرد.

این بیماری خودایمنی، تارهای مو در تمامی نقاط بدن، از سر و موهای صورت گرفته تا قسمت های پایینی را در بر خواهد گرفت. برخی اوقات و پس از طی مدتی، این بیماری خود به خود درمان خواهد شد اما اگر به موقع تحت مراقبت قرار نگیرد، بصورت دائمی خواهد ماند. اشخاص، پس از رخ دادن ریزش موی سکه ای، اعتماد به نفس خود را از دست داده و ممکن است حتی از استرس های شدید رنج ببرند. پوست سر کاملا سالم به نظر رسیده و هیچگونه اثر زخمی بر آن مشاهده نمی شود. شاید در برخی افراد، سرخی پوست سر یا پوسته پوسته شدن دیده شود، اما خود شخص هیچ کدام از آنها را احساس نخواهد کرد.

ریزش موی سکه ایقسمت های مختلفی از بدن، از سر و صورت گرفته تا قسمت های تحتانی بدن تحت تاثیر بیماری خواهد بود.

نشانه ها و علائم ریزش موی سکه ای

از آنجایی که تجربه ریزش موی سکه ای در هر فرد با فرد دیگر متفاوت بوده است، نمی توان الگویی مشخص برای نشان دادن شروع و وجود ریزش موی سکه ای و یا شدت آن در افراد، تعیین کرد. در قسمت زیر، برخی از موارد معمول و رایج تر این بیماری آورده شده است:

  • ریزش موی ناگهانی در ابتدا، پس از مدتی قسمت های کوچکی از مو بسیار کم پشت شده و موی جدیدی در آنجا رشد نمی کند. این قسمت ها بزرگتر شده و تقریبا به اندازه یک سکه خواهند شد، اکنون با چشم غیر مسلح می توان آن را مشاهده نمود.
  • ریزش مو تنها در یک طرف سر قابل مشاهده است.
  • در صورت تماس عادی دست ها با مو، تار مو از ریشه درخواهد آمد. پشته ای از موها بر روی بالشت افتاده و یا در هنگام حمام کردن، تارهای مو به راحتی کنده خواهند شد..
  • قسمت های سکه ای به سرعت افزایش پیدا کرده و رشد موی سایر قسمت ها مانند ابروها یا موی صورت کاهش پیدا می کند.
  • احساس سوزش و خارش را می توان در نقطه ای که موهای آن به زودی خواهند افتاد حس نمود.
  • در صورت شدید بودن ریزش موی سکه ای، برخی اوقات سبب ایجاد حفره یا چاله ای بر روی ناخن ها خواهد شد.

انواع ریزش موی سکه ای

چندین نوع متفاوت از این بیماری وجود دارد و هریک از آنها از الگوی یکسانی استفاده نمی کنند. سه نوع معمول این بیماری عبارتند از:

  • Alopecia areata Patchy : رایج ترین نوع ریزش موی سکه ای بوده و مشخصه آن، از دست دادن دایره مانند مو، بویژه به حالت یک سکه است.
  •  Alopecia areata totalis : این نوع، کمتر رایج بوده و در این نوع، قسمت های بسیار زیادی از موهای سر و به حالت سکه ای ریزش کرده و پس از مدتی، بصورت کلی از دست خواهند رفت.
  • Alopecia universalis : پیشرفته ترین نوع بیماری بوده و در این حالت موهای سر، صورت و بدن به صورت کلی و هماهنگ با همدیگر از دست خواهند رفت.

انواع ریزش موی سکه ای

عوامل و فاکتورهای تاثیرگذار بر ریزش موی سکه ای

  •  ژنتیک: اگر یکی از والدین شما، ریزش موی سکه ای یا هر گونه مشکل خود ایمنی دیگری مانند SLE, RA داشته است، شما نیز به احتمال فراوان به آن دچار خواهید شد. در برخی موارد، در صورت دچار شدن یکی از دوقلوها، دیگری نیز تقریبا همزمان به این بیماری دچار شده است.
  •  مراقبت از پوست: استفاده از مواد شیمیایی مضر از طریق برخی شامپوها یا رنگ کننده های مو، از آنجا که بر روی ریشه مو تاثیر خواهند گذاشت، می تواند از عوامل ایجاد ریزش موی سکه ای شود.
  •   استرس: قرار گرفتن در معرض هرگونه شرایط محیطی و یا روحی نامناسب، بر ریزش مو بسیار تاثیرگذار است. استرس های روحی و در پی آن استفاده از داروهای ضد استرس، احتمال رخداد این واقعه خودایمنی را افزایش خواهد داد. در هنگام استرس و برای رفع آن، در بدن هورمون کورتیزول منتشر شده که این هورمون، سیستم ایمنی بدن را تحت تاثیر قرار داده و در پی آن شاهد این بیماری خواهیم شد.
  •   واکسیناسیون: برخی اوقات و بویژه در کودکان، پس از انجام واکسیناسیون ممکن است شاهد ریزش می سکه ای شویم.
  •   عفونت های ویروسی: از آنجا که سیستم ایمنی بدن تا رفع ویروس، بسیار فعال است، ممکن است فولیکول ها را به اشتباه ویروس تشخیص داده و به آنها حمله ور شود.
  •   کمبود ویتامین D: بر طبق تحقیقات صورت گرفته، کسانی که از کمبود ویتامین رنج می برند، پس از مدتی دچار ریزش موی سکه ای شده اند.
  •  سایر بیماری ها: در صورتی که به این بیماری دچار شده اید، شانس شما برای دچار شدن به بیماری های خودایمنی دیگری از قبیل اختلالات تیروئید، کم خونی و یاVitiligo  ، بیشتر خواهد بود. در صورت بروز این واقعه و داشتن 2 یا چند بیماری خود ایمنی، شدت ریزش موهای شما بسیار بسیار بیشتر خواهد شد.

تشخیص ریزش موی سکه ای و حالت های آن

گام اول در تشخیص اینکه آیا ریزش مو سکه ای است یا نه، انجام آزمایش Trichoanalysis است. برخی آزمایش خون را توصیه کرده اند که باید گفت در آزمایش خون کسانی که به این بیماری دچار بوده اند، هیچ گونه مشکل و یا اختلالی دیده نشده است. از آنجایی که این بیماری به سرعت پیشرفت می کند، پس نیاز است که هر چه سریعتر نیز درمان شود. به طور معمول، پس از طی چندین ماه، موها دوباره شروع به رشد خواهند کرد. تار موهای تازه رشد کرده، در ابتدا دارای رنگ های غیر معمول بوده و ممکن است خاکستری به نظر بیایند. رنگ آنها نیز پس از طی چندین هفته به حالت طبیعی برخواهد گشت.

برخی اوقات، در یک نقطه از سر، ریزش موی سکه ای رخ داده و ممکن است پس از مدتی خود به خود درمان گردد و در هنگام درمان خود بخودی نقطه اولیه، نقطه دیگری شروع به ریزش نماید و همین طور این چرخه تا یک الی دو سال ادامه پیدا کند.

در حالتی دیگر، نقاطی نزدیک به هم بوجود آمده و پس از مدتی، به همدیگر رسیده و قسمت بزرگی از سر را دربر بگیرد.

تشخیص ریزش موی سکه ای و حالت های آن

قسمت های مختلفی از سر دچار بیماری شده و سپس کاملا یک ناحیه را در برخواهد گرفت.

در حالت دیگر، موهای ابرو، ریش، یا قسمت های دیگر مانند موهای سینه، زیر بغل یا اندام تناسلی نیز دچار این بیماری گردند که رخداد آن بسیار کم می باشد.در برخی موارد نیز ( 1 مورد از هر 10 مورد ) در ناخن ها نیز، حفره یا چاله ای ایجاد می شود.

اقدامات خانگی در صورت مشاهده هرگونه ریزش موی سکه ای

بدن برای رشد موهای تازه و کنترل نمودن سلامت فولیکول های مو، نیازمند مواد مغذی است. پروتئین ها نیز نقشی مهم در درمان ریزش مو دارند. مواد مغذی مانند مواد معدنی و ویتامین ها نقشی اساسی در چرخه رشد تار مو ایفا می کنند.کمبود هرگونه ویتامین یا پروتئین های تغذیه کننده فولیکول مو، می تواند سبب افزایش احتمال ریزش موی سکه ای شود. تغذیه مناسب در صورت مشاهده هرگونه ریزش مو در ابتدای آن، می تواند از پیشرفت آن جلوگیری نماید. حتما از مواد مغذی مانند خشکبار، میوه ها و یا سبزیجات، بویژه آنهایی که غنی از ویتامین دی می باشند به صورت روزانه استفاده نمایید.

آیا حتی پس از درمان و رشد مجدد موها، دوباره می توان به این بیماری دچار شد؟

جواب این سوال، متاسفانه بلی است. اگر تحت شرایط زیر به ریزش موی سکه ای دچار شده اید، احتمال آنکه حتی پس از درمان کامل ریزش مو، دوباره به سراغتان بیاید یا از Alopecia areata Patchy به حالتAlopecia areata totalis پیشرفت نماید، وجود دارد:

  • اگر در دوران کودکی به آن دچار بوده اید.
  • اگر در هنگام داشتن این بیماری، بیش از نیمی از موهای سرتان را از دست داده اید.
  • دارای بیماری اگزما باشید.
  • اگر ناگهان، موهای مژه یا ابروهایتان از دست برود.
  • اگر یکی از اعضای نزدیک خانواده این بیماری را داشته است.
  • در محل رشد موهای خود( نزدیک پیشانی) ریزش مو داشته اید.
  • سایر بیماری های خودایمنی را تجربه کرده اید.

راه های درمانی ریزش موی سکه ای

از آنجایی که هیچ درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد، نمی توان از دارو یا روش خاصی برای درمان ریزش مو صحبت نمود. البته از تاثیرات مثبت داروهای ضد اشتعالی (Anti-inflammatory) برای فرو نشاندن سیستم ایمنی بدن یا برخی گیاهان دارویی نمی توان چشم پوشی نمود. داشتن روحیه مناسب و برطرف نمودن استرس های روحی می تواند روند درمان طبیعی را بهبود ببخشد.

در بسیاری از موارد، همان طور که گفته شد، موها دوباره رشد خواهند نمود. اگر تنها یکی دو نقطه از موهایتان به حالت سکه ای از دست رفته باشد، بسیاری از پزشکان توصیه نموده اند تا آن را به حالت خود بگذارید. اگر شدت آن زیاد نبوده و تنها چندین نقطه درگیر آن است، بهتر است به بدنتان چند ماه فرصت دهید تا موها را دوباره جایگزین نماید. تغییر در سبک زندگی بخصوص مدل موهایتان، بر روند درمانی تاثیرگذار است.

توجه: از آنجا که ریزش موی سکه ای تاثیری بر روی سلامت کلی شما ندارد، استفاده از داروها یا هرگونه درمان دیگری بدون مشورت با پزشک پوست، علاوه بر تاثیر نگذاشتن بر روند درمان ریزش مو، ممکن است سلامت خودتان را نیز به خطر بیاندازد.

داروها یا برخی درمان های ذکر شده

1. محلول ماینوکسیدیل

در درمان های ریزش مو و در حدود 2 الی 5 درصد ، از داروی ماینوکسیدیل استفاده می شود. این محلول را بطور مستقیم بر روی منطقه ای که دچار ریزش شده، ریخته و سپس می بایست پوست سر را با دست ماساژ داد. استفاده از این محلول روشی امن و ساده برای درمان ریزش مو می باشد. به طور معمول 6 الی 12 ماه طول خواهد کشید که مو دوباره رشد نماید. تنها مشکل این محلول اینست که می بایست آنرا به طور مداوم استفاده نمود و در صورت قطع نمودن، ریزش موها دوباره شروع خواهد شد و به سبب بالا بودن قیمت آن، از نظر اقتصادی آن چنان به صرفه نمی باشد.

2. قرص فیناستراید

این قرص باید به صورت روزانه و در حدود 1 میلی گرم در هر بار استفاده، مصرف شود. این دارو به صورت معمول، پس از آنکه استفاده از محلول ماینوکسیدیل، بی فایده بود برای مردان توصیه می شود.

3. تزریق آمپول

در حالت تئوری، با تزریق آمپول استروئیدی، فعالیت سیستم ایمنی در آن نقطه بسیار کاهش پیدا خواهد نمود، بدین معنا که فولیکول های مو دیگر تحت تاثیر سلول های T نخواهند بود. اگر تنها یک یا چند نقطه از سر یا بدن، دچار ریزش شده است و محل کوچکی را اشغال نموده است ، این روش، درمانی موثر خواهد بود. پس از 1 الی 2 ماه، مو دوباره رشد خواهد نمود؛ در صورت رشد ناکافی موها، تکرار این عمل پس از 4 الی 6 هفته صورت خواهد گرفت.

4 .ژل یا کف استروئیدی

استفاده از این ژل به اندازه حالت قبل، موثر نمی باشد. اگر محل یا نقاط ریزش مو بسیار بوده و تزریق آمپول تاثیر گذار نباشد، استفاده از این ژل توصیه خواهد شد. در صورت استفاده، 3 الی 6 ماه طول خواهد کشید که موها دوباره رشد کنند. در صورت عدم رشد موها پس از این مدت، استفاده از این ژل دیگر توصیه نمی شود.

درمان های خانگی ریزش موی سکه ای

برخی افراد پس از تغییر در سبک تغذیه ای خود، گزارش داده اند که شاهد رشد موهای جدید بر روی سر خود بوده اند. تعدادی از غذاهای ذکر شده آنها عبارتند از :

  • تخم مرغ: این ماده مغذی که سرشار از پروتئین بوده و از آنجا که حاوی بیوتین یا ویتامین بی نیز می باشد، برای رشد مجدد موها ضروری است.
  • ماهی: ماهی و غذاهای دریایی، از آنجا که سرشار از امگا 3 هستند، روند رشد مجدد موها را افزایش می دهند.
  • گردو: حاوی امگا 3 بوده و برای رشد مجدد موها توصیه شده است.
  • غذاهای حاوی ویتامین: همان طور که در قسمت های بالا نیز توضیح داده شد، ویتامین دی تاثیر مستقیمی بر روی فولیکول های مو دارد، پس فراوانی آن در خون بسیار برای رشد موها ضروری است، برخی غذاهای حاوی آن عبارتند از: ماهی، پنیر، قارچ و محصولات لبنی

آیا تزریق آمپول برای درمان ریزش موی سکه ای موثر می باشد؟

از آنجا که سیستم ایمنی هر فرد با فرد دیگر متفاوت است و با توجه به سبک زندگی و تغذیه ای افراد (کمبود یا فراوانی ویتامین ها و پروتئین ها)، هر روش درمانی در افراد مختلف، تاثیرات متفاوتی خواهد داشت.

آیا تمامی داروها، سبب ریزش موی سکه ای می شوند؟

معمول ترین و شاید یکی از رایج ترین علت هایی که برای ریزش موی سکه ای گفته می شود، استفاده از داروهای شیمیایی، مواد مخدر و یا عوارض جانبی برخی پروسه های پزشکی است.

همان طور که می دانیم، عملکرد متابولیسم هر فرد با فرد دیگر متفاوت است؛ بنابراین داروها و مصرف آنها بر روی هر شخص تاثیری متفاوت از دیگری دارد. بهترین نمونه در این مطلب، استفاده از آسپرین و برخی آنتی بیوتیک هاست زیرا که مصرف طولانی مدت آنها ممکن در برخی افراد سبب کاهش سطح هموگلوبین( سلول های سرخ رنگ خون) شده درحالی که در سایرین این تاثیر را ندارد.

ممکن است مصرف برخی داروها سبب افزایش ریزش مو بشوند، اما این تاثیر برای همه یکی نیست. اگرچه درصد تاثیرگذار داروها در ریزش مو بسیار کم می باشد، اما عاملی تاثیرگذار بر ریزش مو است که نمی توان از آن چشم پوشی نمود. بطور معمول پس از 6 هفته الی 3 ماه از شروع مصرف نمودن یک داروی خاص، می توان شاهد ریزش موی سکه ای بود.

آیا تاثیر ریزش موی سکه ای در زنان و مردان متفاوت است؟

از آنجایی که بیماری خودایمنی می باشد، با توجه به سن و سال افراد و سبک تغذیه ای آنها و ریشه ژنتیکی تاثیر گذار بر ایجاد آن، می توان گفت که زنان و مردان به یک اندازه تحت تاثیر این بیماری قرار خواهند گرفت.