بخشی از عوارض بوتاکس به ماهیت آن بر می گردند و آنچه که از آن به عنوان بوتاکس یاد می شود در واقع فرآورده ای تجاری ازیک نوع نوروتوکسین به نام بوتولونیم می باشد. توکسین ها همان سمومی هستند که توسط باکتری ها تولید شده و به آنها در ادامه حیاتشان کمک می کنند این توکسین در واقع یکی از قوی ترین سم های دنیا بوده بطوریکه در صورت استعمال خوراکی هر گرم از آن قادر است تمام جمعیت کره زمین را به کام مرگ بکشاند!

پس همانطور که اشاره شد خبر خوب این می تواند باشد که بوتاکس در واقع پایه ای کاملا طبیعی داشته و از اساس یک ماده صناعی یا شیمیایی نیست و اما خبر بد اینکه گرچه فرمولاسیون امروزی بوتاکس تا حد زیادی باعث کم خطر کردن آن شده اما ماهیتا این ماده را نمی شود دست کم گرفت و باید درنظر داشت که نتایجی که در آینده شاهدش هستیم  وابسته به اصول استفاده از آن می باشد چرا که اگر این ماده با در نظر گرفتن تمام شرایط فرد و همچنین با رعایت تکنیک های دقیق و جدید علم پزشکی به کاربرده شود نتیجه رضایت بخشی را به همراه خواهد داشت.

در این مقاله قصد داریم به اثرات جانبی و احتمالی استفاده از بوتاکس اشاره کنیم که این اثرات خود می توانند بلند مدت یا کوتاه مدت بوده و یا بسته به محل تزریق متفاوت باشند.

عوارض کوتاه مدت بوتاکس

عوارض کوتاه مدت بوتاکس

در اینجا دسته ای از وقایعی ذکر شده اند که در بیشتر موارد، از یک مورد تا چندین مورد از آن را شاهد هستیم و تا مدت زمانی که جنبه موقتی و رو به بهبود داشته، جای نگرانی ندارند و معمول هستند اگرچه تخصص و تجربه پزشک تاثیر بسزایی در کاهش آن ها دارد.

درد

درد اولین و ملموس ترین عارضه تزریق بوتاکس است اما با توجه به اینکه قطر سوزن مورد استفاده بسیار نازک می باشد معمولا بسیاری از افراد درد ناشی از تزریق را به راحتی تحمل نموده و در مورد افرادی که آستانه تحمل پایینی دارند می توان با تجویز استامینوفن قبل از بوتاکس و استفاده از بی حسی های موضعی در حین تزریق تا حدود زیادی از این درد جلوگیری نمود که معمولا نهایتا از یک ساعت پس از تزریق درد ناشی از آن فروکش می نماید.

قرمزی و تورم

این عارضه بیشتر به واسطه تهاجم ایجاد شده توسط سوزن تزریق ایجاد می شود که با کاهش ضخامت سوزن، استفاده از سوزن با کیفیت و همچنین با تزریق آهسته و با ملاحظه توسط پزشک می توان تا حد زیادی از میزان آن برطرف نمود. این عارضه معمولا سیر نزولی و رو به بهبود داشته و کمپرس سرد میتواند در برطرف شدن آن کمک کند که معمولا  نباید بیشتر از 72 ساعت طول بکشد و  در این مدت باید از حمام آب داغ جلوگیری نمود.

کبودی

با توجه به اینکه در هنگام تزریق بوتاکس برخی از رگ های خونی ممکن است در اثر ورود سوزن پاره شوند، کبودی محل تزریق نیز می تواند یکی از عوارض تزریق بوتاکس باشد که این مشکل نیز با شناسایی دقیق عروق خونی کاهش برخورد سوزن با آن ها قابل پیشگیری بوده و همچنین پزشک با یک فشار حداقلی توسط انگشتان خود در محل تزریق می تواند تا حد زیادی از کبودی بعد از تزریق بکاهد.

این نکته را باید در نظر داشت که برخی از داروهای رقیق کننده مثل آسپرین و همچنین داروهای ضدالتهابی از قبیل ژلوفن می توانند شانس خونریزی زیرپوستی و کبودی بعد از آن را افزایش دهند که در این مورد پزشک باید از سابقه مصرف دارو در فرد اطمینان حاصل نماید.

عوارض غیراختصاصی و حاد تزریق بوتاکس

متاسفانه این دسته از عوارض معمولا در بیشترموارد به دلیل نادیده گرفتن برخی از اصول توسط افراد غیرپزشک و یا حتی پزشکان غیرمتخصص صورت می گیرند. در واقع قبل از هر اقدامی فرد باید تحت معاینه دقیق قرار گرفته و تمامی جوانب کار سنجیده شوند چرا که حتی با تجربه ترین پزشکان نیز از خطا مصون نیستند.

عوارض بوتاکس ناشی از واکنش سیستم ایمنی

همانطور که اثر انگشت هر فرد مختص وی بوده و با دیگران متفاوت است درمورد پاسخ به درمان هر ماده دارویی نیز واکنش بدن افراد با همدیگر متفاوت است بطوریکه پس از تزریق بوتاکس برخی از افراد هیچ علامتی از عارضه را در خود نشان نمی دهند.

اما در طرف دیگر هستند افرادی که حتی ممکن است به آن حساسیت داشته و عوارض شدید ی از قبیل قرمز ی شدید، اگزما و خارش، تب، گرگرفتگی، عطسه و سرفه و علائم شبه سرماخوردگی را به نمایش بگذارند که البته وقوع چنین حالاتی خیلی نادراست، اما اگر این علائم همگی به یکباره و با شدت اتفاق  بیفتند می تواند پیش زمینه بروز یک شوک آنافیلاکسی یعنی واکنش شدید بدن به دارو باشد که طی آن فرد دچار افت فشار خون شده و حتی ممکن است از هوش رفته یا به کما برود که معمولا پزشکان برای جلوگیری از چنین واکنشهایی زمینه حساسیت دارویی فرد را از قبل بررسی میکنند.

عوارض بوتاکس ناشی از واکنش های کولینرژیک (عصبی)

از بین انواع توکسین بوتولونیم، توکسین نوع B این قابلیت را داشته که به جریان خون راه یابد و دسته ای از عوارض کولینرژیک از قبیل خشکی دهان یا خشک شدن چشم ها را در بدن فرد ایجاد کند، به همین دلیل در بیشتر مراکز از بوتاکس نوع A استفاده می شود که از این لحاظ معمولا باعث این مشکلات نمی گردد.

عفونت

بوتاکس دارویی یخچالی و حاوی نرمال سالین می باشد که معمولا به راحتی آلوده نمی شود و تقریبا در محیط های بهداشتی و کلینیک های مجهز هیچ خطری فرد را از بابت عفونت تهدید نمی کند چراکه حتی محل تزریق به خوبی ضدعفونی می گردد. اما در این مورد تمامی گزارشاتی وجود دارد که همگی مربوط به استعمال غیراصولی و در محیط های غیر درمانی است.

عوارض بوتاکس ناشی از دوز نامناسب و کیفیت پایین بوتاکس

عوارض بوتاکس ناشی از دوز نامناسب و کیفیت پایین بوتاکس

اگر میزان دوز مصرفی به خوبی کنترل نشود یا نوع بوتاکس مورد استفاده از کیفیت لازم برخوردار نباشد ممکن است علائمی از مسمومیت در فرد دیده شوند که بسیار جدی بوده و باید بلافاصله پزشک را در جریان قرار داد این عوارض عبارتند از:

  • تاری دید / دوبینی
  • مشکلات تنفسی
  • تغییراتی در صدا ، مانند گرفتگی صدا
  • احساس عدم تقارن صورت
  • بی اختیاری ادرار (مشکلات کنترل مثانه)
  • بی حس شدن عضلات صورت
  • بلع دشوار غذا

عوارض احتمالی بوتاکس بر اساس ناحیه تزریق

مکانیسم عملکرد بوتاکس به این صورت است که باعث فلج موقتی عضلات محل تزریق می گردد بنابراین می توان در هر زمینه ای از علم پزشکی که انقباض های بیش از حد یا ناخواسته دیده می شود از آن بهره جست و با تزریق دقیق در محل عضلات هر ناحیه ای از پوست بدن که چین و چروک وجود دارد می توان این چین و چروک ها را رفع نمود این گروه از عوارض بوتاکس معمولاً ناشی از انتشار بوتاکس به عضلات مجاور محل تزریق و اثر گذاری بر ماهیچه‌هایی است که اصلا مد نظر ما نیستند.

احتمال این عوارض زمانی زیاد می‌شود که تزریق بوتاکس توسط افراد غیر پزشک یا پزشکان غیرمتخصص صورت بگیرد.

عوارض تزریق بوتاکس بین دو ابرو، خط اخم، خطوط افقی پیشانی، خطوط پنجه کلاغی و ابروها

عوارض تزریق بوتاکس بین دو ابرو، خط اخم، خطوط افقی پیشانی، خطوط پنجه کلاغی و ابروها

با توجه به اینکه تکنیک های مورد استفاده در این قسمت از صورت قدمت زیادی داشته و اغلب بهینه سازی شده اند، معمولا دارای کم ترین عارضه می باشند.

افتادگی پلک و ابرو بعد از تزریق بوتاکس

افتادگی معمولا به این دلیل اتفاق می افتد که در صورت تزریق اشتباه، بوتاکس رقیق شده و در تمام سطح پیشانی منتشر می گردد لذا عضلات مربوط به ابرو یا پلک را هم تحت تاثیر قرار داده و باعث افتادگی آن ها می گردد.این عارضه معمولا 2 تا 15 روز بعد از تزریق ممکن است ایجاد شود اما موقتی بوده و در بسیاری از موارد بعد از 2 تا 8 هفته بهبود می یابد.

بهتر است برای جلوگیری از بروز این عارضه از تماس مستقیم به عضلات خودداری نموده و با تمرین دادن عضلات این ناحیه به جذب سریع تر بوتاکس کمک کنیم.

در افراد مسن به دلیل درماتوشالازی(پف آلودگی  پلک ها) و همچنین افراد مبتلا به بلفاریت (التهاب پلک) امکان بروز افتادگی پلک پس از تزریق بوتاکس بسیار بیشتر بوده و بهتر است راه های جایگزین پیشنهاد گردند.

تورم بافت لنفاوی ابرو و پلک مجاو

آن دسته از افراد که سابقه التهاب ملتحمه چشم دارند یا در هنگام برخواستن از خواب دچار پف صبحگاهی چشم می باشند در این مورد بیشتر در معرض خطر قراردارند اما در مورد سایر افراد احتمال بروز آن بسیار کم است.

افزایش خطوط مجاور بینی

خطوط مجاور بینی می توانند در اثر کاهش فعالیت عضلات بین دو ابرو افزایش یابند که همزمان می توان با تزریق بوتاکس در اطراف بینی از بروز این مشکل در آینده نیز جلوگیری نمود.

چهره بی احساس یا یخ زده (Frozen Look)

به دلیل حساسیت بسیار بالای عضلات پیشانی و پاسخگویی مناسب آنها، در اثر تزریق بوتاکس ممکن است چهره فرد حالت طبیعی خود را از دست بدهد که برای جلوگیری از آن می توان تزریق بوتاکس در این ناحیه را در دو قسمت قرار داد؛ یعنی نیمی از دوز مورد نیاز را در مرتبه اول و نیمی از آن را در مرتبه بعد و در صورت نیاز تزریق نمود.

علامت مِفیستو

اگر عضلات طرفین پیشانی به خوبی فلج نشده باشند بخش میانی یا یک سوم بخش انتهایی ابرو بالاتر قرار گرفته و به آن علامت مفیستو گویند.
عوارض بوتاکس، افتادگی پلک

عوارض بوتاکس در تزریق به پلک

پلک ها وظیفه ی جلوگیری از خشکی چشم را بر عهده داشته و با ماساژ دادن عضلات چشم مانع از تجمع مایعات درون حفره چشم می شوند اما در صورت یک تزریق اشتباه ممکن است عوارض زیر حادث شوند:

  • پف صبحگاهی زیر چشم و حتی افزایش چین و چروک ها ممکن است اتفاق افتد.
  • افتادگی پلک پایین یا بالا و پیدایش اسکار چربی در محل تزریق محتمل است.
  • امکان ضعف عضلات چشم به صورت موقت وجود دارد.
  • ممکن است اشک ریزش یا گودی زیر چشم اتفاق افتد.
  • در موارد بسیار نادر دوبینی و لوچی چشم ها و عمیق شدن خطوط گونه ممکن است رخ دهند.

عوارض بوتاکس در تزریقات یک‌سوم میانی و پایینی صورت

برخلاف یک سوم بالایی صورت که اشاره شد معمولا تزریق بوتاکس در آن، دارای قدمت طولانی و کم عارضه است؛ این قسمت از صورت می تواند عوارض بیشتری داشته و باید در مورد تزریق بوتاکس در این ناحیه دقت نظر بیشتری به عمل آورد.

عوارض بوتاکس دور لب

عوارض بوتاکس دور لب

امروزه برای جوانسازی اطراف دهان روش های بهتری هم وجود دارد که معمولا از بوتاکس عارضه کمتری دارند اما در صورت استفاده  و جهت پیشگیری از عوارض احتمالی باید از دوزهای غلیظ و اندک بهره جست. با این حال شایعترین عوارض عبارتند از:

  • عدم تقارن
  • فلج عضلات لب و ناتوانی در تکلم و بلع صحیح
  • دشواری در لبخند زدن
  • گاهی ناتوانی در جلوگیری از بیرون ریختن آب دهان

عوارض بوتاکس گوشه های دهان و چانه

لیفت گوشه ‌های دهان ناهنجارترین عارضه تزریق بوتاکس به عضله‌ی مثلثی دهان است که در این مورد فرد با این خطر مواجه می گردد که در لبخند زدن و همچنین در تکلم با دشواری روبه رو شود. در مورد تزریق بوتاکس به چانه، اگر تزریق به درستی صورت نگیرد، بازهم شاهد عوارض ذکر شده هستیم.

عوارض بوتاکس در تزریقات گردن

مهم‌ترین عارضه‌ی بوتاکس گردن، اختلال در بلع و کاهش ترشح بزاق دهان است. همچنین اگر بوتاکس به عضلات عمقی‌تر گردن انتشار یابد، امکان دشواری در حرکت دادن گردن به چپ و راست وجود دارد.

عوارض تزریق بوتاکس در افراد مبتلا به هایپرهیدروز

تزریق بوتاکس در افراد مبتلا به هایپرهیدروز(تزریق بیش از حد)، که در نواحی مختلفی از بدن مثل کف دست ها، کف پاها و زیر بغل دچار تعریق بیش از حد می باشند یکی از بهترین درمان های موجود است اما علاوه بر عوارض کوتاه مدت و همچنین غیر اختصاصی که با هم مرور کردیم؛ در مورد این افراد ممکن است طی مکانیسم جبرانی بدن، با تزریق بوتاکس در این نواحی، میزان تعریق سایر نواحی بدن افزایش پیدا کند.

ضمن اینکه درمورد عارضه تزریق بوتاکس کف دست دیده شده که تا مدتی ممکن است عضلات دست ضعیف شده یا ضعف لامسه پس از تزریق بوتاکس حادث شود.

سخن پایانی

تاکید و تمرکز اصلی این پست بر این موضوع  بود که عوارض احتمالی در مورد بوتاکس نیز مثل هر اقدام درمانی دیگری وجود دارد اما با استفاده از روش های اصولی و تجربه کافی متخصصین این امر، روش درمانی پیش رو اتفاقا امروزه یکی از بهترین ها و پرطرفدارترین هاست ما در همواره در تلاشیم تا در کلینیک زیبایی رخ آرا بهترین ها را در این مسیر برای شما به ارمغان آوریم.